Dr. Ayşe Gümüş Demirçubuk

​

Gece altını ıslatan çocuk

Beş yaşından büyük çocuklarda, uyku sırasında tekrarlayıcı nitelikte en az üç ay süreyle haftada en az iki kez istemsiz idrar kaçırılmasına "gece altını ıslatma" denir. Sıklıkla tıbbi bir soruna işaret etmez.

Gece işemesinin yanında şu belirtiler varsa:

• Gündüz idrar kaçırma

• Gündüzleri tuvalete yetişememe

• Kaka kaçırma

• Kabızlık Mutlaka bir hekime başvurulmalıdır.

Gece yatak ıslatma oldukça sık görülen bir sorundur. İstatistiklere göre:

• 5 yaşında %16

• 6 yaşında %13

• 7 yaşında %10

• 8 yaşında %7

• 10 yaşında %5

• 12-14 yaşında %2-3

• 15 yaşında %1-2 oranında görülür. Bu durum erkek çocuklarda daha sık rastlanır.

Sebepleri:

1. İdrar Kesesinin Geç Olgunlaşması: Bu durum genellikle kendiliğinden iyileşir. Normal gelişim sürecinde gecikme rol oynayabilir.

2. Genetik Faktörler: Her iki ebeveynde görülüyorsa %75, bir ebeveynde görülüyorsa %45 oranında risk bulunur. Kardeşlerde ve yakın akrabalarda görülme riski 2-6 kat artar.

3. İdrar Kesesinin Gece Kapasitesinin Azalması: Uykuda idrar tutamama sorunu düşünülür.

4. İdrar Üretimi ile İlgili Hormonun Ritminin Bozulması: Gece idrar üretiminin artması ile ilgili bir durumdur.

5. Uyku Bozuklukları: Derin uyku ve uyanamama bu çocukların problemidir.

6. Psikolojik Faktörler: Bu çocuklarda psikolojik sorunlar daha sık görülür. Gece yatak ıslatma, uyku ve yaşam kalitesini etkileyerek davranış sorunlarına yol açabilir.

Tedavi:

1. Destekleyici Tedavi: Her yıl %15 vakadan biri kendiliğinden düzelir. Çocuğa duygusal destek önemlidir. Akşamları yatmadan önce 2 saat önce sıvı alımını kısıtlamak, kabızlık sorunlarına çözüm bulmak, düzenli tuvalet alışkanlığı oluşturmak, yatmadan önce ve uyandıktan sonra idrar yaptırmak gibi yöntemleri içerir. Destekleyici tedavi tek başına yeterli olmaz, diğer tedavi yöntemleriyle beraber kullanılmalıdır.

2. Alarm Tedavisi: Genellikle uyanma sorunu olan çocuklarda etkilidir. Çocuk idrar yaptığı anda alarm çalarak çocuğun uyanmasını sağlar. Zamanla çocuk idrar kaçırmadan uyanmaya başlar. 3-5 ay tedaviye devam edilmelidir. Başarı şansı yüksektir ve tekrarlama oranı düşüktür. Uygulaması zor ve özveri gerektirir. Aile uyumu önemlidir.

3. İlaç Tedavisi: Uyku sırasında idrar üretimini azaltan bir ilaç tedavisi uygulanır. Ağızda eriyen bir tablet şeklinde kullanılır. Yatmadan yarım saat-1 saat önce alınmalıdır. Yan etkileri nadir, güvenli bir ilaçtır. Yatmadan 1 saat önce sıvı alımı kesilmelidir. 3 ay kullanılarak 1-3 hafta ara verilir. Uygulaması kolay bir tedavidir, ancak tedavi sonrası tekrarlama oranı yüksektir.

Son Söz Olarak:Yatak ıslatma çok yaygın görülen bir problemdir ve sıklıkla altta yatan tıbbi bir sorun bulunmaz. Ebeveynler ve çocuklar desteklenmeli, çocukların kendilerini çaresiz, mahcup ve suçlu hissetmeleri engellenmeli, sosyal ortamlarda dışlanmamaları için uygun tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.